Định nghĩa

1. Tính từ:
   • Trơ trụi, không còn lá, trông tiêu điều, thưa thớt: Dùng để miêu tả cảnh vật, cây cối bị rụng hết lá, trông hoang tàn, thiếu sức sống.
   • Nghèo nàn, túng thiếu, không còn của cải gì: Dùng để miêu tả hoàn cảnh gia đình, cuộc sống khó khăn, thiếu thốn đến mức cùng cực.

Ví dụ sử dụng

• Miêu tả cảnh vật:

  • Sau trận bão, khu vườn trở nên xơ xác.
  • Những cành cây xơ xác in hình trên nền trời mùa đông.

• Miêu tả hoàn cảnh, cuộc sống:

  • Sau trận dịch, gia đình họ trở nên xơ xác.
  • Chiếc áo anh mặc đã cũ và xơ xác.

Các cách sử dụng nâng cao

• "nghèo xơ xác": cụm từ nhấn mạnh sự nghèo khó, túng thiếu đến mức cùng cực.

  • Cả đời ông ấy sống trong cảnh nghèo xơ xác.

• "xác xơ": một biến thể từ gần nghĩa, thường dùng để nhấn mạnh sự tiêu điều, tàn tạ.

  • Cánh đồng sau hạn hán trông thật xác xơ.

Biến thể và từ gần giống

• Tiêu điều (tt): cảnh vật hoang vắng, ảm đạm, thiếu sức sống.
• Thưa thớt (tt): ít và phân bố rải rác, không sum suê.
• Bần cùng (tt): nghèo khổ đến mức tột cùng.
• Túng thiếu (tt): thiếu thốn về tiền bạc, vật chất.

Từ đồng nghĩa

• Trơ trụi: trống trải, không có gì che phủ.
• Khánh kiệt: hết sạch tiền của, tài sản.
• Tàn tạ: héo úa, suy yếu dần (thường cho cây cối, sức khỏe).

Từ trái nghĩa

• Sum suê: (cây cối) có nhiều cành lá xum xuê, tươi tốt.
• Trù phú: giàu có, sung túc về của cải.
• Đầy đủ: có đầy đủ mọi thứ cần thiết, không thiếu thốn.

Thành ngữ, cụm từ cố định liên quan

• Xơ xác như ma đói: ví von cảnh nghèo khổ, thiếu thốn đến mức thảm hại.
  • Sau trận lũ, cả làng trông xơ xác như ma đói.

1. tt 1. Trơ trụi không còn lá: Cây cối xơ xác 2. Không còn của cải gì: Gia đình xơ xác.